Protokół odbioru instalacji elektrycznej – wzór i wymagania

Czym jest protokół odbioru instalacji elektrycznej i kiedy jest wymagany

Kiedy kończę prace elektryczne, Protokół odbioru instalacji elektrycznej staje się podstawą do załączenia zasilania oraz do formalnego zakończenia budowy. Ponieważ urzędnik lub ubezpieczyciel oczekuje twardych liczb, wpisuję do niego konkretne wyniki z pomiarów i jasno formułuję wnioski. W praktyce bez protokołu nie przejdę dalej z operatorem sieci ani z odbiorem budynku, więc przygotowuję go zawsze po oględzinach i pełnym zestawie pomiarów.

Podstawa prawna i normy, które regulują odbiór

Opieram się na Prawie budowlanym (m.in. wymagane protokoły przy zakończeniu budowy) oraz na „Warunkach technicznych” dla budynków. Jednocześnie stosuję normy z serii 60364, a w szczególności PN-HD 60364-6 (sprawdzenia i badania), PN-HD 60364-4-41 (czasy samoczynnego wyłączenia), a także PN-EN 61557 (wymagania dla przyrządów pomiarowych). Dzięki temu zakres oględzin i minimalne wartości nie są „na oko”, tylko wynikają z dokumentów.

Kto sporządza dokument i dla jakich obiektów

Protokół przygotowuję ja albo inny elektryk z uprawnieniami. Zwykle podpis składa osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej (elektrycznej) albo elektryk z ważnym świadectwem kwalifikacyjnym G1 w zakresie kontrolno-pomiarowym. Co ważne, dokument sporządzam zarówno dla mieszkań, jak i domów jednorodzinnych, niewielkich lokali usługowych oraz części wspólnych budynków wielorodzinnych.

Najczęstsze błędy inwestorów przy odbiorze

Najczęściej widzę brak RCD w łazience i kuchni, za krótkie odcinki przewodów w rozdzielnicy, luźne zaciski, brak opisów obwodów i chaotyczny schemat. Często brakuje też deklaracji zgodności aparatów albo świadectw wzorcowania mierników. Dlatego jeszcze przed pomiarami proszę inwestora o pełny komplet papierów, ponieważ to oszczędza wszystkim czasu i nerwów.

Zakres i elementy protokołu odbioru instalacji elektrycznej

Kiedy siadam do wypełniania, trzymam się stałej kolejności: dane, zakres oględzin, zestaw pomiarów, wnioski i załączniki. Dzięki temu każdy, kto czyta dokument, rozumie co, gdzie i czym zbadałem, a także dlaczego wynik spełnia normę.

Dane obiektu, wykonawcy oraz uprawnienia

Wpisuję adres i typ obiektu (np. dom 140 m²), nazwisko inwestora, wykonawcę instalacji oraz swoje dane. Podaję numer i ważność uprawnień lub świadectw kwalifikacyjnych (G1 E/D w zakresie kontrolno-pomiarowym), ponieważ bez tego protokół bywa kwestionowany. Dodatkowo dopisuję numer zlecenia, datę i ewentualnie numer PPE, co ułatwia kontakt z operatorem sieci.

Pomiary i wyniki badań w protokole

Lista prób wynika z PN-HD 60364-6, dlatego zawsze wykonuję:

• ciągłość przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych,
• rezystancję izolacji obwodów (najczęściej 500 V DC, minimum 1 MΩ),
• impedancję pętli zwarcia (Zs) wraz z oceną samoczynnego wyłączenia,
• testy RCD 30 mA (czas zadziałania ≤ 300 ms przy IΔn),
• rezystancję uziomu (jeśli występuje) oraz oględziny połączeń odgromowych,
• biegunowość i kolejność faz tam, gdzie to ma znaczenie.

Wymagany sprzęt pomiarowy i dokumenty potwierdzające

Używam mierników zgodnych z PN-EN 61557. Dla ciągłości PE stosuję prąd pomiarowy ≥200 mA, natomiast dla izolacji używam napięcia 500 V DC na obwodach 230/400 V. Do protokołu dokładam aktualne świadectwa wzorcowania przyrządów, karty katalogowe kluczowych aparatów oraz kopie uprawnień. W razie potrzeby dorzucam też zdjęcia rozdzielnicy i uziomu, ponieważ to często rozwiewa wątpliwości inspektora.

Wnioski, zalecenia, załączniki i odbiór końcowy

Wnioski formułuję jednoznacznie: „Instalacja spełnia wymagania i można załączyć zasilanie” albo „Wymagane poprawki: …”. W zaleceniach wpisuję konkrety, na przykład „RCD typ A dla obwodów z urządzeniami elektronicznymi” lub „SPD typ 2 w rozdzielnicy głównej”. Jako załączniki dołączam schemat rozdzielnicy, zestawienie obwodów z przekrojami i zabezpieczeniami, szkic uziomu oraz tabele wyników. Dzięki temu odbiór przebiega szybko i bez przepychanek.

Protokół odbioru instalacji elektrycznej – wzór i jak go wypełnić

Nie ma jednego państwowego formularza, jednak dobry wzór zawsze zawiera te same bloki. Poniżej prowadzę krok po kroku tak, jak robię to na co dzień.

Instrukcja krok po kroku: omówienie pól wzoru

1. Dane nagłówkowe. Wpisuję inwestora, adres obiektu, datę pomiarów, numer zlecenia i, jeśli to możliwe, numer PPE.
2. Podstawa odbioru. Zaznaczam normy i przepisy, które stosuję: PN-HD 60364-6 i PN-EN 61557 oraz „Warunki techniczne” i Prawo budowlane.
3. Opis instalacji. Wymieniam typ sieci (TN-S/TN-C-S/TT), przekroje, liczbę obwodów, zastosowane aparaty (RCD, SPD) oraz miejsca pomiarów.
4. Wyniki pomiarów.
   • Rezystancja izolacji: 500 V DC → min. 1 MΩ (na nowych przewodach zwykle kilkaset MΩ).
   • Ciągłość PE: prąd ≥200 mA; wartości bliskie zera, bez skoków.
   • Pętla zwarcia: liczę orientacyjnie Zs ≤ U0/Ia. Dla B16 przyjmuję Ia ≈ 5×In = 80 A, więc Zs ≤ 230/80 ≈ 2,88 Ω. Dla C16 Ia ≈ 10×In = 160 A → Zs ≤ 1,44 Ω.
   • RCD 30 mA: t ≤ 300 ms przy IΔn; przy 5×IΔn przewiduję czasy rzędu dziesiątek milisekund.
5. Wnioski i zalecenia. Jedno zdanie „pozytywny/negatywny” i konkretne rekomendacje.
6. Załączniki. Schematy, zdjęcia, wykazy aparatów, świadectwa wzorcowania.

Przykładowe wpisy: mieszkanie vs dom jednorodzinny

• Mieszkanie 55 m², TN-S: 9 obwodów (oświetlenie, gniazda ogólne, dwa obwody kuchni, zmywarka, piekarnik, łazienka, pralka). Dwa RCD 30 mA typu A. Zs dla gniazd 16 A: 0,80–1,90 Ω. Czasy RCD przy IΔn: 18–28 ms.
• Dom 140 m², TN-C-S: 18–22 obwody, rozdzielnica 3-rzędowa, garaż i pompa ciepła. RCD selektywne S na zasilaniu pomocniczym, strefowe RCD 30 mA typu A dla łazienek i kuchni. Uziom fundamentowy R ≤ 30 Ω. Pętla zwarcia dla C16: 1,1–1,4 Ω; RCD przy 5×IΔn: 15–30 ms.

Najczęstsze problemy przy wypełnianiu i jak ich uniknąć

Najwięcej potknięć bierze się z niedokładnych opisów obwodów i braków w papierach. Dlatego opisuję obwody po ludzku („gniazda blaty kuchnia 1”, „oświetlenie piętro”), wpisuję typ i numer RCD, a także długości obwodów, ponieważ to pomaga przy diagnozie spadków napięcia. Dodatkowo rozpinam wrażliwą elektronikę przed testem izolacji, żeby uniknąć uszkodzeń.

Pomiary do protokołu odbioru instalacji elektrycznej – lista kontrolna

Z tej checklisty korzystam przy każdym odbiorze, ponieważ porządkuje pracę i chroni przed „brakującym jednym pomiarem”.

Ciągłość przewodów ochronnych i połączeń wyrównawczych

Sprawdzam PE oraz połączenia wyrównawcze główne i dodatkowe. Mierzę prądem ≥200 mA. Jeżeli wynik skacze, szukam luźnych zacisków, farby pod podkładką albo śniedzi. Często robię zdjęcie zacisków i dołączam je do protokołu, ponieważ to skraca dyskusje z inspektorem.

Rezystancja izolacji i impedancja pętli zwarcia

Dla obwodów 230/400 V używam 500 V DC i wymagam minimum 1 MΩ. W strefach z elektroniką odpinam moduły sterujące, ponieważ nie chcę ich uszkodzić testem. Pętlę zwarcia mierzę przy napięciu roboczym, a następnie porównuję Zs z charakterystyką zabezpieczeń, aby potwierdzić samoczynne wyłączenie w wymaganym czasie.

Minimalne wartości, tolerancje i interpretacja wyników

• Izolacja: minimum 1 MΩ na obwód; na nowych przewodach zazwyczaj kilkaset MΩ.
• Ciągłość PE: prąd pomiarowy ≥200 mA; typowo 0,00–0,30 Ω dla krótkich odcinków.
• RCD 30 mA: t ≤ 300 ms przy IΔn; przy 5×IΔn zwykle kilkadziesiąt milisekund.
• Pętla zwarcia: orientacyjnie Zs ≤ U0/Ia (dla B16 ≈ 2,88 Ω; dla C16 ≈ 1,44 Ω).
• Czasy samoczynnego wyłączenia: dla obwodów końcowych ≤32 A w układzie TN – 0,4 s.

Testy RCD, uziemienie i wyłączniki nadprądowe

RCD sprawdzam trzystopniowo: ½×IΔn (nie powinien zadziałać), 1×IΔn (zadziałanie do 300 ms), 5×IΔn (szybkie zadziałanie). Uziom badam metodą 3-przewodową, a wyniki odnoszę do założonej ochrony i do charakterystyki zabezpieczeń. Wyłączniki nadprądowe oceniam nie tylko „na papierze”, ponieważ sprawdzam także realne prądy zwarciowe w miejscu instalacji.

Koszty, terminy i formalności związane z protokołem odbioru

Pieniądze, czas i papierologia interesują wszystkich, więc wyjaśniam to bez ogródek. Zwykle wyceniam odbiór za punkt albo ryczałtem, a terminy uzgadniam po wglądzie w rozdzielnicę i liczbę obwodów.

Ważność protokołu i kiedy wymagana jest aktualizacja

Prawo nie przypisuje jednej sztywnej „ważności” protokołu, natomiast przy odbiorze budynku dokument musi odzwierciedlać stan faktyczny. Świadectwa kwalifikacyjne G1 mają ważność 5 lat, więc pilnuję terminów. W użytkowanych obiektach wykonuję przegląd z pomiarami co 5 lat, a w strefach o podwyższonym ryzyku pożaru częściej.

Ile kosztuje sporządzenie i kto pokrywa wydatki

W 2025 r. orientacyjne stawki wyglądają tak:

• mieszkanie: około 250–600 zł za odbiór z pomiarami,
• dom jednorodzinny: zwykle 600–900+ zł, przy rozbudowanych instalacjach odpowiednio więcej,
• za punkt pomiarowy firmy liczą 5–18 zł.
  Koszt pokrywa inwestor lub właściciel obiektu. Ostateczna cena zależy od liczby obwodów, odległości, koniecznych poprawek i jakości dokumentacji.

Protokół a odbiór budynku, ubezpieczenie i gwarancja

Do zawiadomienia o zakończeniu budowy dokładam protokoły badań i sprawdzeń wraz z projektem oraz schematami. Operator sieci wymaga zgłoszenia gotowości instalacji i oświadczeń o stanie instalacji, więc przygotowuję je razem z inwestorem. Ubezpieczyciel przy szkodzie zwykle pyta o odbiór i termin przeglądów, dlatego trzymam dokumentację „w kupie”, żeby uniknąć kłopotów.

FAQ

Kto musi podpisać Protokół odbioru instalacji elektrycznej?
Podpis składa osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej (elektrycznej) albo elektryk z ważnym świadectwem kwalifikacyjnym G1 w zakresie kontrolno-pomiarowym.

Jakie czasy wyłączenia i progi RCD przyjmuję przy odbiorze?
Dla RCD 30 mA oczekuję czasu t ≤ 300 ms przy IΔn. Dla obwodów końcowych w układzie TN (do 32 A) przyjmuję czas samoczynnego wyłączenia 0,4 s.

Czy muszę zbadać każdy obwód?
Tak. Każdy obwód końcowy mierzę osobno: izolację, pętlę zwarcia oraz działanie RCD. Dzięki temu wnioski są jednoznaczne.

Ile trwa odbiór mieszkania?
Zwykle 1–3 godziny. Jeśli rozdzielnica jest czytelna, a dostęp do gniazd i punktów nie jest utrudniony, idzie szybko. Gdy trzeba rozłączać urządzenia, czas rośnie.

Czy operator sieci zrobi pomiary za mnie?
Nie. Operator oczekuje zgłoszenia gotowości i oświadczeń. Pomiary i Protokół odbioru instalacji elektrycznej wykonuję ja.

Źródła

• Ustawa – Prawo budowlane (wymagane protokoły przy zakończeniu budowy).
• Rozporządzenie „Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (rozdział dotyczący instalacji elektrycznych).
• PN-HD 60364-6 – Sprawdzenia, oględziny i badania instalacji elektrycznych niskiego napięcia.
• PN-HD 60364-4-41 – Ochrona przed porażeniem, czasy samoczynnego wyłączenia.
• PN-EN 61557 (części dotyczące izolacji, pętli zwarcia i RCD) – wymagania dla przyrządów pomiarowych.
• Materiały informacyjne operatorów systemów dystrybucyjnych (zgłoszenie gotowości instalacji do przyłączenia, oświadczenia).